Diagnostyka hormonalna w ginekologii związana jest z oznaczaniem poziomu hormonów płciowych (estrogeny i progesteron) wydzielanych przez jajniki.

Produkcja hormonów przez jajniki regulowana jest przez podwzgórze i przysadkę. Pod wpływem różnorodnych bodźców podwzgórze produkuje gonadoliberynę GnRH, która stymuluje przedni płat przysadki  do produkcji lutropiny (LH) i folitropiny (FSH).

U kobiet FSH wspólnie z LH wpływa na wzrost i dojrzewanie pęcherzyka jajnikowego, owulację oraz powstawanie ciałka żółtego, którego komórki syntetyzują i wydzielają progesteron. Zwiększenie stężenia LH na około 14 dni przed końcem cyklu jest czynnikiem wyzwalającym owulację.

Innym hormonem wpływającym na cykl miesiączkowy jest PRL wytwarzana przez przedni płat przesadki.

Badaniami przydatnymi w diagnostyce dysfunkcji jajników są: estradiol, progesteron, LH, FSH, PRL. Zbyt niskie poziomy estrogenów, progesteronu wraz z niskimi poziomami LH i FSH wskazują na niewydolność przedniego płata przysadki lub podwzgórza. Wówczas zaburzenia funkcji jajnika są  schorzeniami wtórnymi, określanymi jako hipogonadyzm wtórny.
Zbyt niski poziom estrogenów i progesteronu z towarzyszącym podwyższeniem FSH i LH wskazuje na zaburzenia funkcji hormonalnej jajnika. Mówimy wówczas o hipogonadyzmie pierwotnym (Zespół Turnera,  zniszczenie jajników przez proces zapalny, przedwczesna menopauza, stany chorobowe przebiegające z hiperprolaktynemią).

 
Obecnie proponuje się, aby poziomy tych hormonów oznaczać w 2-3 dniu cyklu. Dla oceny wydolności ciałka żółtego - progesteron w II fazie cyklu.

W ginekologii wskazaniami  do wykonania badań hormonalnych są:

>  Zaburzenia czasu trwania cyklu miesięcznego - cykle trwające powyżej 31 dni i poniżej 21 dni.
>  pierwotny lub wtórny brak miesiączki
>  występowanie objawów  hirsutyzmu
>  krwawienia dodatkowe i nieprawidłowa obfitość krwawień
>  przedwczesne lub opóźnione dojrzewanie płciowe

Zobacz również:

Zaburzenia miesiączkowania
Hirsutyzm (nadmierne owłosienie)
Zespół policystycznych jajników (PCO)
Przedwczesna menopauza